U bent nu hier: HomeOver De Ronde VenenKunst en cultuurCultuurhistorisch landschap
  • Lees voor

Cultuurhistorisch landschap

foto: landschap

De mens heeft in de loop der tijd op vele plaatsen zijn sporen nagelaten in het landschap. De ruimte waar wij vandaag de dag leven, is door mensenhanden gevormd.

In deze streek was het eerste grootschalig ingrijpen van de mens de ontginningen in de late middeleeuwen. Later werd het veen afgegraven om turf te winnen, waardoor grote gebieden onder water kwamen te staan. In de negentiende en begin twintigste eeuw werden deze gebieden drooggelegd.

Zuwen, kades, dijken en gezichtslijnen
Kenmerkend voor het westelijk deel van de gemeente is de radiale vorm die is ontstaan gedurende de ontginningen in en om de kernen Mijdrecht, Vinkeveen, Wilnis en Waverveen. Hieraan heeft De Ronde Venen haar naam te danken. Deze ronde vorm is ontstaan doordat ontginners toewerkten naar het centrum van een grote veenbult die op de plek lag van de huidige polder Groot-Mijdrecht Zuid. Hierbij werden zogenaamde zuwen aangelegd, looppaden ter scheiding van de gebieden. Dit is nog altijd te zien aan de verschillende verkavelingspatronen tussen de zuwen, die ook nu nog de scheiding tussen verschillende droogmakerijen vormen. Denk bijvoorbeeld aan de polders Groot-Mijdrecht en Eerste Bedijking, die gescheiden worden door de Veldweg tussen Waverveen en Nessersluis en elk hun eigen verkavelingspatroon hebben. 

Opvallend is dat naar de kernen Mijdrecht, Vinkeveen, Wilnis en Waverveen vanouds een zuwe liep die uitkwam bij de kerk. De Waverveense zuwe bestaat niet meer, de andere zuwen nog wel.
In het hele gebied legden de ontginners bij droogleggingen en langs rivieren ook kades aan. De volgende zuwen en kades, al dan niet lopend naar een kerk, getuigen nog steeds van deze periode:

  • De Kerkvaart, overgaand in de Kerkstraat, van de Kromme Mijdrecht naar de Janskerk in Mijdrecht
  • Molenland, richting de rooms-katholieke kerk Johannes de Doper op het Driehuisplein op de grens van Mijdrecht en Wilnis
  • De Wilnisse Zuwe, die loopt naar de Nederlands-hervormde kerk in Wilnis aan de Julianastraat
  • De Baambrugse Zuwe, richting de Nederlands-hervormde Kerk aan de Herenweg in Vinkeveen
  • De Botsholsedijk, vanaf Botshol naar Achterbos bij Vinkeveen
  • De Veldweg, van de Amstel naar Waverveen
  • De Mijdrechtse Zuwe (tracé N201) van Amstelhoek naar Mijdrecht
  • De Ringdijk Eerste Bedijking en Ringdijk Tweede Bedijking
  • Dijken en kaden langs de Angstel, Amstel, Gein, Kromme Mijdrecht, Waver en Winkel

Andere elementen
Verschillende andere karakteristieke elementen maken onderdeel uit van het historisch landschap. Hiertoe behoren onder meer: 

  • de openheid van het landschap;
  • de middeleeuwse verkavelingspatronen;
  • de noord-zuidverkaveling van sommige droogmakerijen;
  • de lintbebouwing en ontginningslinten;
  • de legakkers bij Vinkeveen;
  • het tracé van de verdwenen Haarlemmermeerspoorlijn;
  • het historische kanaal de Bijleveld ten zuiden van Wilnis.